Giải đáp 12+ câu hỏi thường gặp khi chụp PET/CT

Chụp PET/CT là bước đột phá toàn diện trong tầm soát và điều trị ung thư. Tuy nhiên, quy trình chuẩn bị nghiêm ngặt cùng những yếu tố liên quan đến bức xạ thường khiến người bệnh lo lắng trước ngày lên máy quét. Để bạn hoàn toàn an tâm thực hiện, dưới đây là tổng hợp giải đáp chi tiết những câu hỏi thường gặp nhất về độ an toàn, chi phí, chính sách BHYT và những lưu ý quan trọng trước khi chụp PET/CT.

Chụp PET/CT là gì và hoạt động như thế nào?

PET/CT là sự kết hợp đột phá giữa hai công nghệ chẩn đoán hình ảnh: PET (Chụp cắt lớp phát xạ positron) và CT (Chụp cắt lớp vi tính).

Trước khi chụp, người bệnh được tiêm một lượng nhỏ đường phóng xạ mô phỏng (thường là 18F-FDG). Tế bào ung thư do có tốc độ phát triển mạnh nên sẽ hấp thụ lượng chất này nhiều gấp nhiều lần tế bào thường. Khi quét máy, hệ thống sẽ ghi lại những dấu hiệu bất thường này. Vì vậy, chỉ trong một lần chụp, bác sĩ sẽ thấy rõ cả cấu trúc giải phẫu chi tiết lẫn hoạt động chức năng sinh hóa của khối u.

Khi nào thì bệnh nhân được chỉ định chụp PET/CT?

PET/CT có giá trị lâm sàng lớn nhất trong 3 lĩnh vực:

• Ung bướu (Phổ biến nhất): Dùng để tầm soát phát hiện sớm khối u; phân chia giai đoạn ung thư (u đã di căn đến đâu); đánh giá xem hóa/xạ trị có hiệu quả không; lập kế hoạch xạ trị trúng đích và phát hiện ung thư tái phát sớm.
• Tim mạch: Đánh giá sự sống còn của cơ tim sau nhồi máu để định hướng phẫu thuật đặt stent/bắc cầu.
• Thần kinh: Định vị ổ động kinh trong phẫu thuật hoặc chẩn đoán sớm các chứng sa sút trí tuệ như Alzheimer.

Chụp PET/CT có đau không? Có bị nhiễm xạ không?

Chụp PET/CT rất an toàn và không gây đau đớn.

Lượng chất phóng xạ tiêm vào cơ thể nằm trong giới hạn chẩn đoán an toàn, được tính toán nghiêm ngặt dựa trên cân nặng của từng người bệnh. Thuốc phóng xạ 18F-FDG có thời gian bán rã cực ngắn (khoảng 110 phút). Do đó, chỉ sau 6–8 giờ kể từ khi chụp, khoảng 90% lượng chất này đã tự động đào thải hoàn toàn ra ngoài cơ thể qua đường nước tiểu.

Lưu ý: Sau khi chụp, hãy uống thật nhiều nước lọc để đẩy nhanh quá trình bài tiết chất phóng xạ ra ngoài cơ thể.

Chụp PET/CT xong có phải cách ly tránh ảnh hưởng người xung quanh không?

Không. Người bệnh hoàn toàn có thể ra về, ăn uống, đi lại và sinh hoạt bình thường ngay sau khi kết thúc ca chụp.

Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn bức xạ tuyệt đối cho những đối tượng nhạy cảm như phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ, trong vòng 6 - 12 tiếng đầu tiên sau khi tiêm thuốc, người bệnh nên tránh tiếp xúc gần, sử dụng nhà vệ sinh riêng (nếu có thể) và xả nước 2 - 3 lần sau khi đi tiểu để làm sạch hoàn toàn lượng phóng xạ đào thải.

Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú có chụp được PET/CT không?

• Phụ nữ mang thai là đối tượng chống chỉ định tương đối. Tia X và chất phóng xạ có nguy cơ ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi nên kỹ thuật này chỉ được thực hiện trong trường hợp bất khả kháng và có sự cân nhắc kỹ lưỡng từ hội đồng chuyên môn.
• Phụ nữ đang cho con bú vẫn có thể chụp nếu cần thiết. Tuy nhiên, người mẹ phải ngừng cho bé bú trực tiếp và vắt bỏ sữa trong vòng 24 giờ sau khi chụp.

Thuốc phóng xạ tiêm vào cơ thể trước khi chụp PET/CT có gây dị ứng hay tác dụng phụ gì không?

Tình trạng dị ứng có thể xảy ra nhưng rất hiếm. Bản chất của thuốc phóng xạ sử dụng phổ biến nhất (18F-FDG) là một hợp chất tương tự như đường glucose thông thường trong cơ thể, chỉ gắn thêm một nguyên tử phóng xạ đánh dấu với liều lượng cực nhỏ. Do đó, hoạt chất này gần như không gây ra phản ứng dị ứng, sốc phản vệ hay bất kỳ tác dụng phụ nghiêm trọng nào đối với cơ thể.

Tỷ lệ dị ứng rất nhỏ chỉ có thể xảy ra ở bước tiêm thuốc cản quang kèm theo của phần chụp CT, và điều này đều được kiểm soát chặt chẽ thông qua bước khai thác tiền sử dị ứng trước khi chụp.

Người có tiền sử dị ứng với thuốc cản quang có chụp được PET/CT không?

Có, nếu có tiền sử dị ứng thuốc cản quang, bạn vẫn có thể thực hiện chụp PET/CT bình thường.

Bản chất của kỹ thuật chụp PET/CT cơ bản là sử dụng thuốc phóng xạ (18F-FDG) – một dạng đường glucose mô phỏng để đánh giá tế bào, hoạt chất này cực kỳ lành tính và hầu như không gây dị ứng. Thuốc cản quang chỉ được dùng thêm trong phần chụp CT kết hợp nhằm mục đích làm rõ nét hơn cấu trúc mạch máu và ranh giới khối u.

Đối với những trường hợp người bệnh có cơ địa dị ứng hoặc từng có tiền sử sốc phản vệ với thuốc cản quang, các bác sĩ sẽ linh hoạt điều chỉnh quy trình bằng cách chuyển sang phác đồ chụp PET/CT không dùng thuốc cản quang (PET/CT không tiêm thuốc tương phản): Máy sẽ chỉ quét PET kết hợp với CT liều thấp để định vị giải phẫu. Kết quả chẩn đoán tổn thương và tế bào ung thư vẫn đảm bảo độ chính xác nhờ vào tín hiệu chuyển hóa của thuốc phóng xạ.

Lưu ý: Người bệnh bắt buộc phải thông báo rõ ràng và chi tiết với bác sĩ điều trị cũng như kỹ thuật viên phòng chụp về tiền sử dị ứng thuốc cản quang hoặc tất cả tiền sử dị ứng nói chung ngay từ bước khám sàng lọc và đặt lịch. Điều này giúp ê-kíp y tế chủ động loại bỏ thuốc cản quang ra khỏi quy trình chụp và đảm bảo an toàn tuyệt đối.

Tại sao bắt buộc phải nhịn ăn trước khi chụp PET/CT?

Người bệnh bắt buộc phải nhịn ăn tuyệt đối ít nhất từ 4 - 6 tiếng trước khi chụp (chỉ được uống nước lọc tinh khiết).

Nếu người bệnh ăn hoặc uống nước ngọt/sữa, nồng độ đường (glucose) trong máu sẽ tăng lên. Khi đó, các tế bào cơ bình thường sẽ tranh chấp và hấp thụ hết đường phóng xạ 18F-FDG, khiến tế bào ung thư không hấp thụ được nữa. Kết quả là hình ảnh chụp lên sẽ bị nhiễu, mờ và bác sĩ có thể bỏ sót khối u.

Người bị bệnh tiểu đường (đái tháo đường) có chụp được PET/CT không?

Có, nhưng quy trình chuẩn bị sẽ phức tạp hơn.

Trước khi tiêm thuốc phóng xạ, điều dưỡng sẽ đo đường huyết của người bệnh. Chỉ số đường huyết bắt buộc phải dưới 11 mmol/L (hoặc < 200 mg/dL) mới đủ điều kiện chụp. Vì vậy, người bệnh bị tiểu đường cần thông báo trước cho bác sĩ để được hướng dẫn thời gian dùng thuốc hạ đường huyết hoặc tiêm insulin phù hợp trước ngày chụp.

Toàn bộ quy trình chụp PET/CT mất bao lâu?

Tổng thời gian người bệnh nằm trong phòng máy để quét chỉ mất khoảng 15 – 20 phút. Tuy nhiên, tổng thời gian bạn ở bệnh viện cho một buổi chụp sẽ kéo dài từ 2 – 3 tiếng. Thời gian này chủ yếu dành cho các bước: Làm thủ tục, kiểm tra đường huyết, tiêm thuốc phóng xạ và nằm nghỉ ngơi yên tĩnh 60 phút để thuốc ngấm đều vào các mô cơ thể.

Chi phí chụp PET/CT hiện nay là bao nhiêu tiền?

Vì là kỹ thuật sử dụng máy móc công nghệ cao và thuốc phóng xạ chuyên dụng, chi phí chụp PET/CT tại Việt Nam hiện nay khá cao, dao động từ 18.000.000 VNĐ – 25.000.000 VNĐ cho một lần chụp toàn thân.

Mức giá cụ thể sẽ tùy thuộc vào từng bệnh viện và thay đổi theo từng thời điểm.

Chụp PET/CT có được Bảo hiểm y tế (BHYT) chi trả không?

Có. Kỹ thuật chụp PET/CT nằm trong danh mục được BHYT chi trả tại Việt Nam. Để được hưởng quyền lợi này, người bệnh cần đáp ứng đủ các điều kiện quy định về BHYT theo pháp luật.

Nên chụp PET/CT ở bệnh viện nào?

Chụp PET/CT là một kỹ thuật y khoa đặc biệt phức tạp, đòi hỏi khắt khe về hệ thống máy móc đồng bộ công nghệ cao và đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Y học hạt nhân có trình độ chuyên môn sâu để đọc - hội chẩn kết quả chính xác.

Nếu bạn đang tìm kiếm một địa chỉ chụp PET/CT uy tín, có thể tham khảo Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City, Bệnh viện Đại học Phenikaa, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện K (Cơ sở Tân Triều), Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Ung bướu Hà Nội...

Cần lưu ý gì trước ngày chụp PET/CT?

• Để buổi chụp diễn ra thuận lợi, không bị hoãn lịch gây lãng phí thời gian và chi phí, hãy ghi nhớ:
• Hạn chế vận động: Trong vòng 24 – 48 giờ trước khi chụp, không tập thể dục nặng, không làm việc quá sức để tránh thuốc phóng xạ tập trung vào các vùng cơ bắp bị mỏi.
• Chế độ ăn: Ăn thực phẩm ít tinh bột, ít đường, kiêng hoàn toàn rượu bia, chất kích thích vào ngày trước khi chụp.
• Giữ ấm: Nếu đi chụp vào mùa đông, hãy mặc thật ấm. Cơ thể bị lạnh sẽ kích hoạt các mô mỡ nâu hoạt động, làm mờ hình ảnh PET.
• Trang phục: Mặc quần áo rộng rãi, thoải mái. Tránh mang theo đồ trang sức, đồng hồ, thắt lưng và các vật dụng bằng kim loại khi vào phòng chụp.

Hy vọng bài viết tổng hợp những câu hỏi thường gặp về chụp PET/CT trên đây đã giúp bạn cởi bỏ được tâm lý lo lắng. Hãy tuân thủ tuyệt đối chỉ dẫn của bác sĩ để có một buổi thăm khám an toàn và đạt kết quả chính xác nhất. Nếu cần giải đáp thêm các thắc mắc liên quan, hãy liên hệ 0941.298.865 để được giải đáp chi tiết!