Sự kiện nóng: Sốt xuất huyêt

Hai kỹ thuật kiểm tra thận: Siêu âm và xạ hình

13/07/2021
Hai kỹ thuật kiểm tra thận: Siêu âm và xạ hình

Hiện nay, có nhiều phương pháp thăm dò chức năng thận và đường tiết niệu nói chung. Trong đó, siêu âm thận là kỹ thuật quen thuộc và được ứng dụng rộng rãi. Ngoài ra, chụp xạ hình cũng là một nghiệm pháp y học hạt nhân thường dùng trong lâm sàng, nhưng phức tạp hơn và ít người biết tới.

1. Siêu âm thận

1.1. Định nghĩa

Siêu âm thận là một Xét nghiệm không xâm lấn, sử dụng sóng siêu âm để tạo ra hình ảnh thực thể của thận. Sóng siêu âm là sóng âm thanh tần số cao, được truyền vào bên trong cơ thể thông qua đầu dò ép ngoài da. Sóng âm thanh di chuyển bên trong cơ thể, phản ánh hình ảnh của của các mô và cơ quan muốn kiểm tra trở lại đầu dò. Tiếng vang (echoes) được ghi lại và dùng kỹ thuật số để biến thành video hoặc hình ảnh.

Những hình ảnh thận thu được có thể giúp bác sĩ đánh giá vị trí, kích thước và hình dạng của thận, cũng như lưu lượng máu đến thận. Siêu âm thận thường bao gồm siêu âm bàng quang. Kỹ thuật này không nguy hiểm và không có tác dụng phụ có hại. Không giống như các phương pháp chụp X-quang, siêu âm không sử dụng bức xạ.

1.2. Chỉ định

Bác sĩ có thể đề nghị siêu âm thận nếu nghi ngờ bạn gặp vấn đề về thận và cần thêm thông tin để xác nhận chẩn đoán. Những bất thường ở thận hay cần được siêu âm là:

  • Áp xe
  • Tắc nghẽn
  • Thận ứ nước
  • U nang
  • Nhiễm trùng
  • Sỏi thận
  • Khối u

Những lý do khác khiến bạn cần siêu âm thận bao gồm:

  • Hướng dẫn chèn kim trong sinh thiết mô thận
  • Dẫn lưu dịch do áp xe thận hoặc u nang
  • Hỗ trợ bác sĩ đặt ống dẫn lưu vào thận
Hai kỹ thuật kiểm tra thận: Siêu âm và xạ hình - ảnh 1
Siêu âm thận là một xét nghiệm không xâm lấn

1.3. Các bước chuẩn bị

Khi yêu cầu siêu âm thận, bác sĩ sẽ hướng dẫn bệnh nhân các bước chuẩn bị cần thiết, thông tin này thường bao gồm:

  • Uống 3 ly nước 230ml và nhịn tiểu (không làm trống bàng quang) ít nhất một giờ trước khi làm xét nghiệm
  • Ký giấy chấp thuận kiểm tra thận
  • Cởi bỏ quần áo và đồ trang sức, sau đó mặc áo choàng y tế
  • Nằm úp mặt trên bàn xét nghiệm
  • Bôi gel dẫn điện lên vùng da cần siêu âm
  • Cọ xát đầu dò với khu vực đang được siêu âm

Bạn có thể hơi khó chịu khi nằm trên bàn kiểm tra thận, đồng thời gel và đầu dò tạo ra cảm thấy lạnh, nhưng quy trình này không xâm lấn và không đau.

Sau khi thực hiện thủ tục, kỹ thuật viên sẽ chuyển kết quả cho bác sĩ. Bạn sẽ nhận được kết quả chẩn đoán và giải thích chi tiết tình trạng bệnh thận hiện tại của mình.

2. Xạ hình thận

2.1. Định nghĩa

Chụp xạ hình thận là một xét nghiệm quét y học hạt nhân để kiểm tra hình ảnh thực thể và chức năng thận. Các bác sĩ cũng gọi đây là xét nghiệm quét thận hoặc chụp ảnh thận. Kỹ thuật này giúp cung cấp những thông tin bổ ích mà các xét nghiệm khác như siêu âm thận, chụp cắt lớp vi tính (CT) và chụp cộng hưởng từ (MRI) không thể cho biết.

Chuyên viên y học hạt nhân sẽ sử dụng một lượng nhỏ chất phóng xạ để đưa vào cơ thể bạn. Một máy ảnh và máy tính đặc biệt, có khả năng phát hiện dấu vết của vật liệu hạt nhân trong thận sẽ kết hợp với nhau để tạo ra hình ảnh.

Hai kỹ thuật kiểm tra thận: Siêu âm và xạ hình - ảnh 2
Chụp hình xạ hình thận đánh gia chức năng thận

2.2. Chỉ định

Thử nghiệm này có thể giúp kiểm tra khả năng hoạt động của mỗi thận, cũng như các vấn đề ảnh hưởng đến chức năng của cả hai thận, bao gồm:

  • Lưu lượng máu trong các động mạch thận
  • Tắc nghẽn dòng nước tiểu (Thận ứ nước)
  • Trào ngược nước tiểu
  • Túi nhiễm trùng trong thận (áp xe)
  • Một số bệnh thận khác
  • Cơ thể từ chối tiếp nhận thận mới được ghép

2.3. Rủi ro

Lượng chất phóng xạ cần thiết để chụp xạ hình thận là nhỏ, vì vậy rủi ro sẽ rất thấp. Một số ít người sẽ gặp phản ứng dị ứng. Ngoài ra, vì phải đứng yên trong suốt buổi kiểm tra thận vài bệnh nhân sẽ cảm thấy khó chịu.

Nếu có bất kỳ vấn đề hoặc tình trạng y tế nào, bạn nên cho bác sĩ biết trước. Chẳng hạn như:

  • Bạn đang Mang thai hoặc nghi ngờ có thai. Việc quét phóng xạ có thể không an toàn cho thai Nhi trong bụng;
  • Bạn đang cho con bú sữa mẹ. Các chất phóng xạ có thể ảnh hưởng xấu đến sữa mẹ;
  • Bạn Dị ứng với bất kỳ loại thuốc nào hoặc nhạy cảm với chất mủ cao su;
  • Bạn mắc phải hội chứng sợ không gian hẹp (claustrophobic). Trong quá trình quét, các thiết bị chụp ảnh lớn có thể di chuyển rất gần bạn.

2.4. Chuẩn bị

Bác sĩ sẽ cho bạn biết liệu có cần uống nước hay làm đầy bàng quang trước khi quét không.

Bạn cần liệt kê cho nhân viên y tế tất cả những loại vitamin và chất bổ sung, hay một số loại thuốc giảm đau - chống viêm không steroid (NSAID) đang dùng, bao bao gồm aspirin, ibuprofen, hay naproxen....

Ngoài ra, bạn cũng nên tháo đồ trang sức và để ở nhà. Người bệnh chỉ được mặc 1 chiếc áo choàng trong quá trình quét.

Một số yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến bài kiểm tra và làm sai lệch kết quả. Hãy cho bác sĩ biết nếu:

  • Bạn đã làm một xét nghiệm khác cũng có dùng chất phóng xạ trong thời gian gần đây. Nhiều khả năng vẫn còn một số phóng xạ hiện diện trong cơ thể.
  • Bạn đã làm xét nghiệm với barium gần đây, nếu có thì nhiều khả năng chúng vẫn còn trong đường tiêu hóa của bạn.
  • Bạn đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc trị bệnh tim hoặc huyết áp cao.
  • Bạn đã Chụp thận tĩnh mạch thận - dùng quang tuyến X và thuốc cản quang tuyến để kiểm tra thận, trong vòng 24 giờ qua.
Hai kỹ thuật kiểm tra thận: Siêu âm và xạ hình - ảnh 3
Màn hình chụp xạ hình đánh gia chức năng thận

2.5. Quy trình thực hiện

  • Bắt đầu

Nhân viên y tế sẽ lắp một đường truyền tĩnh mạch (IV) trong tay của bạn. Các chất phóng xạ, còn được gọi là chất đánh dấu, sẽ đi qua đường truyền. Bạn sẽ thoáng cảm nhận được một mùi vị tanh trong miệng.

Cần chờ một thời gian để các chất phóng xạ đánh dấu đi vào trong thận. Khi quá trình quét bắt đầu, bạn sẽ nằm hoặc ngồi trên bàn quét, còn máy ảnh sẽ di chuyển xung quanh. Một số trung tâm khác có thể đặt thiết bị chụp cố định, đồng thời yêu cầu bệnh nhân di chuyển và thay đổi vị trí để chụp hình ảnh từ các góc khác nhau.

  • Trong khi quét

Bạn cần giữ nguyên tư thế và chờ cho đến khi kỹ thuật viên xác nhận được tất cả các hình ảnh đều có chất lượng tốt. Đôi khi bạn sẽ phải quét lại một số vị trí để có hình ảnh tốt hơn. Nếu được yêu cầu chụp lại, không nhất thiết là bác sĩ đã nhìn thấy vấn đề bất thường trong quá trình quét. Bạn không cần quá lo lắng và cứ yên tâm làm theo hướng dẫn của kỹ thuật viên.

Tùy thuộc vào chi tiết cụ thể của bài kiểm tra thận, quá trình quét có thể mất ít nhất 30 phút hoặc dài nhất là 2 giờ.

  • Kết thúc

Đường truyền tĩnh mạch IV sẽ được tháo ra và bạn có thể xuất viện ngay. Bác sĩ thường khuyến khích người bệnh uống nhiều nước trong 24 giờ tiếp theo. Việc làm trống bàng quang thường xuyên sẽ đẩy nhanh chất phóng xạ đánh dấu ra khỏi cơ thể.

Nếu bạn bị đỏ, đau hoặc sưng tại vị trí lắp trường truyền tĩnh mạch IV, hãy báo cho bác sĩ biết. Đây có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng hoặc phản ứng với chất đánh dấu.

Hai kỹ thuật kiểm tra thận: Siêu âm và xạ hình - ảnh 4
Siêu âm và xạ hình thận là phương pháp thăm khám, đánh giá bệnh thận tiết niệu

Kết quả chụp xạ hình thận của bạn sẽ được gửi đến chuyên khoa X quang hoặc chẩn đoán hình ảnh. Sau khi được bác sĩ kiểm tra và xem xét, bạn sẽ nhận được chẩn đoán hoặc giải thích chi tiết.

Siêu âm thận và chụp xạ hình là hai thủ tục y tế giúp cung cấp cho bác sĩ các thông tin cần thiết, từ đó chẩn đoán chính xác một vấn đề nghi ngờ về bệnh thận. Với kết quả có được, bác sĩ có thể đưa ra kế hoạch điều trị thích hợp, giúp kiểm soát tốt các triệu chứng mà bạn đang gặp phải.