Giới thiệu
Bệnh động mạch ngoại biên (Peripheral Artery Disease – PAD) là một trong những bệnh lý tim mạch thường gặp nhưng lại ít được chú ý, vì triệu chứng giai đoạn đầu thường mơ hồ, dễ nhầm lẫn. Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), PAD ảnh hưởng đến hơn 200 triệu người trên toàn cầu, trong đó có hàng triệu người ở châu Á và Việt Nam. Đáng lo ngại, bệnh có thể dẫn đến hoại tử chi, cắt cụt chân và làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ nếu không được phát hiện sớm.
Bệnh động mạch ngoại biên là gì?
PAD là tình trạng hẹp hoặc tắc động mạch ngoại biên, thường xảy ra ở các động mạch nuôi chi dưới (chân). Nguyên nhân chủ yếu là xơ vữa động mạch – sự tích tụ mảng bám cholesterol, canxi và tế bào viêm trong thành mạch máu.
Khi lòng mạch bị hẹp, máu lưu thông kém, cơ và mô không nhận đủ oxy. Người bệnh sẽ cảm thấy đau khi đi bộ một đoạn (đau cách hồi), hoặc có biểu hiện tê, lạnh, tái xanh bàn chân. Nếu không can thiệp, tình trạng thiếu máu kéo dài có thể dẫn tới loét, hoại tử và phải cắt cụt chi.
Tại sao PAD được gọi là “sát thủ âm thầm”?
Diễn tiến âm thầm: Khoảng 50% bệnh nhân PAD không có triệu chứng rõ ràng cho đến khi biến chứng xảy ra.
Nguy cơ tử vong cao: PAD làm tăng gấp đôi đến gấp bốn lần nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Một nghiên cứu tại Mỹ ghi nhận tỷ lệ tử vong 50% trong vòng 5 năm ở bệnh nhân PAD không được điều trị.
Nguy cơ cắt cụt chi: 1/5 bệnh nhân PAD nặng phải đối diện với nguy cơ mất chi do hoại tử.
Vì vậy, PAD không chỉ là bệnh “của đôi chân” mà còn là chỉ dấu cảnh báo toàn thân về sức khỏe tim mạch.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
PAD hình thành do sự phát triển của mảng xơ vữa trong thành động mạch. Một số yếu tố nguy cơ quan trọng bao gồm:
Hút thuốc lá – yếu tố hàng đầu, làm tăng gấp 4 lần nguy cơ PAD.
Đái tháo đường type 2 – gây tổn thương nội mạc mạch máu, thúc đẩy xơ vữa.
Tăng huyết áp – làm gia tăng áp lực lên thành mạch.
Rối loạn mỡ máu – cholesterol LDL cao, HDL thấp.
Tuổi tác – nguy cơ tăng mạnh sau 50 tuổi.
Ít vận động, béo phì, vòng eo lớn.
Tiền sử gia đình có bệnh tim mạch, đột quỵ.
Triệu chứng thường gặp của PAD
PAD có thể không gây biểu hiện trong nhiều năm. Tuy nhiên, một số triệu chứng cảnh báo bao gồm:
Đau cách hồi: đau hoặc chuột rút ở bắp chân, đùi khi đi bộ một đoạn, giảm khi nghỉ.
Đau khi nghỉ ngơi: dấu hiệu bệnh nặng.
Lạnh chân, da tái nhợt hoặc xanh tím.
Vết thương, vết loét lâu lành ở chân.
Móng chân dày, lông chân rụng.
Mạch mu chân yếu hoặc mất khi sờ.
Đáng chú ý, một nửa số bệnh nhân không có triệu chứng rõ ràng, khiến việc tầm soát định kỳ trở nên vô cùng quan trọng.
Biến chứng nguy hiểm của PAD
PAD không chỉ gây hại ở chi dưới mà còn liên quan mật thiết đến các biến chứng tim mạch khác:
Hoại tử chi, cắt cụt chân: do thiếu máu nuôi kéo dài.
Nhồi máu cơ tim: do xơ vữa động mạch vành đồng thời.
Đột quỵ não: do mảng xơ vữa gây hẹp động mạch cảnh.
Tăng nguy cơ tử vong tim mạch: cao gấp 2–4 lần so với người không mắc PAD.
Chẩn đoán PAD
Các phương pháp chẩn đoán phổ biến:
Đo chỉ số cổ chân – cánh tay (ABI): so sánh huyết áp ở cổ chân và cánh tay. ABI
Siêu âm Doppler mạch máu: đánh giá vị trí, mức độ hẹp.
CT mạch máu, MRI mạch máu: chẩn đoán chi tiết khi cần can thiệp.
Chụp mạch máu bằng thuốc cản quang: tiêu chuẩn vàng, thường áp dụng khi có chỉ định phẫu thuật hoặc can thiệp.
Điều trị bệnh động mạch ngoại biên
Điều trị PAD phụ thuộc vào mức độ nặng:
1. Thay đổi lối sống
Bỏ thuốc lá.
Ăn uống lành mạnh: giảm mỡ bão hòa, tăng rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt.
Tập thể dục: đi bộ 30–45 phút, ít nhất 3 lần/tuần.
Kiểm soát cân nặng, vòng bụng.
2. Điều trị nội khoa
Thuốc chống kết tập tiểu cầu (aspirin, clopidogrel).
Thuốc hạ mỡ máu (statin).
Thuốc hạ huyết áp, kiểm soát đường huyết.
Một số thuốc giãn mạch giúp cải thiện lưu thông máu ở chân.
3. Can thiệp và phẫu thuật
Nong mạch bằng bóng, đặt stent động mạch.
Phẫu thuật bắc cầu mạch máu.
Cắt bỏ huyết khối, tái thông mạch.
Trường hợp nặng không cứu vãn được: cắt cụt chi để bảo toàn tính mạng.
Phòng ngừa PAD – Bảo vệ sức khỏe tim mạch toàn diện
Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt nếu có yếu tố nguy cơ.
Kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, mỡ máu.
Tập thể dục đều đặn, duy trì cân nặng hợp lý.
Ăn uống lành mạnh, hạn chế rượu bia, chất béo xấu.
Tuyệt đối không hút thuốc lá.
Tầm soát PAD và các bệnh tim mạch tại Columbia Asia Bình Dương
Trung tâm Tim mạch – Bệnh viện Columbia Asia Bình Dương cung cấp nhiều gói tầm soát tim mạch toàn diện, trong đó có tầm soát bệnh động mạch ngoại biên.
Các gói tầm soát nổi bật:
Tầm soát tim bẩm sinh
Tầm soát bệnh van tim
Tầm soát tăng huyết áp
Tầm soát rung nhĩ – rối loạn nhịp
Tầm soát tim mạch tổng quát
Tầm soát mạch máu ngoại biên (PAD)
Tầm soát mạch vành cơ bản
Tầm soát mạch vành nâng cao
Lợi ích khi tầm soát sớm:
Phát hiện bệnh trước khi biến chứng xảy ra.
Ngăn ngừa cắt cụt chi, đột quỵ, nhồi máu cơ tim.
Được đội ngũ bác sĩ tim mạch giàu kinh nghiệm trực tiếp tư vấn.
Hệ thống máy móc hiện đại, tiêu chuẩn quốc tế.
Thông tin liên hệ
TRUNG TÂM TIM MẠCH – BỆNH VIỆN COLUMBIA ASIA BÌNH DƯƠNG
Thời gian làm việc Bệnh viện Quốc tế Columbia Asia Bình Dương
- Thứ 2 đến Thứ 7: Sáng (07:30 - 11:30); Chiều (12:30 - 16:30)
- Cấp cứu: 24/7
Thông tin liên hệ Bệnh viện Quốc tế Columbia Asia Bình Dương
- Địa chỉ: Đường 22 tháng 12, Khu Phố Hòa Lân 1, Phường Thuận Giao, Thành Phố Hồ Chí Minh
- Địa chỉ cũ: Đường 22/12 Khu phố Hòa Lân, Phường Thuận Giao, Thành phố Thuận An, Tỉnh Bình Dương.
- Hotline đặt lịch khám: 0941298865
Bạn có thể dễ dàng đặt lịch khám Bệnh viện Columbia Asia Bình Dương trên Bcare chỉ với vài thao tác. Hệ thống hỗ trợ chọn bác sĩ, chuyên khoa, khung giờ phù hợp, giúp tiết kiệm thời gian và đảm bảo trải nghiệm thăm khám thuận tiện.
