Xét nghiệm aldosterone và renin chẩn đoán nguyên nhân gây bệnh huyết áp cao

1. Xét nghiệm Aldosterone và renin là gì?

Xét nghiệm aldosterone được tiến hành để đánh giá lượng Aldosterone thích hợp đang được tạo ra trong cơ thể. Từ đó có cơ sở và phân biệt được các nguyên nhân tiềm tàng thiếu hụt hoặc dư thừa.

Xét nghiệm renin máu là xét nghiệm được tiến hành kết hợp với Xét nghiệm aldosterone nhằm mục đích phát hiện và xác định được nguyên nhân gây bệnh tăng huyết áp.

Aldosterone được đo trong nước tiểu hoặc huyết tương, còn renin chỉ có thể đo được trong huyết tương. Hai phương pháp xét nghiệm này được đánh giá cao trong việc sàng lọc hội chứng Conn (bệnh tăng aldosterone nguyên phát) – nguyên nhân dẫn đến bệnh huyết áp cao.

Khi nào chỉ định xét nghiệm Renin và aldosterone? Xét nghiệm aldosterone và renin thường được bác sĩ chỉ định thực hiện trong các trường hợp sau:

• Người có huyết áp cao, đặc biệt là người có kèm theo tình trạng K+ thấp;
• Các trường hợp bệnh nhân Huyết áp cao hoặc tăng huyết áp phát triển từ sớm mà không kiểm soát được bằng các loại thuốc thông thường. Bệnh tăng aldosterone Nguyên phát nếu được xét nghiệm sớm và điều trị đúng cách thì có khả năng chữa được;
• Các trường hợp bệnh nhân nghi ngờ mắc bệnh suy thượng thận được chỉ định làm xét nghiệm aldosterone và renin cùng với một số các xét nghiệm khác.

Xét nghiệm aldosterone và renin sử dụng mẫu bệnh phẩm là máu tĩnh mạch, do đó quy trình lấy máu cũng diễn ra tương tự như các Xét nghiệm máu khác.

Tuy nhiên, trước khi lấy máu từ 1 – 2 giờ, người bệnh được khuyên nên nằm hoặc ngồi để thư giãn, giúp kết quả xét nghiệm thu được là chính xác nhất.

Nhân viên y tế sẽ tiến hành sát trùng vị trí lấy máu trên tay bệnh nhân và đâm kim vào tĩnh mạch để lấy một lượng máu vừa đủ. Sau khi đã thu thập đủ máu, rút kim và đặt một miếng bông gòn hoặc gạc lên vị trí lấy máu, đồng thời tạo áp lực để ngăn máu chảy, cuối cùng băng lại.

Mẫu máu sau đó sẽ được đựng trong ống có chứa chất chống đông và chuyển ngay đến phòng xét nghiệm để tiến hành phân tích.

Xét nghiệm aldosterone và renin được chỉ định để chẩn đoán nguyên nhân gây bệnh huyết áp cao. Do đó, mọi hoạt động trong ngày như vị trí và thời gian đứng, ngồi, nằm trước khi lấy máu, cùng với mức natri trong máu và độ tuổi của người bệnh đều có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm.

4.1 Giá trị bình thường

Tùy thuộc vào từng phòng xét nghiệm mà giá trị bình thường của xét nghiệm aldosterone và renin sẽ có sự chênh lệch ít nhiều. Do đó, phạm vi giá trị bình thường được nhắc đến ở đây chỉ như phạm vi tham chiếu dùng để tham khảo.

Đồng thời, các giá trị bình thường dưới đây được dùng đối với người lớn.

• Người có chế độ ăn natri bình thường (tư thế đứng): 0,7 - 3,3 nanogram mỗi ml mỗi giờ (ng/ mL/ giờ) hoặc 0,7 - 3,3 microgam mỗi lít mỗi giờ (mcg/ L/ giờ)
• Người có chế độ ăn natri bình thường (tư thế nằm): 0,2 - 1,6 ng/ mL/ giờ hoặc 0,2 - 1,6 mcg/ L/ giờ.
• Người có chế độ ăn ít natri (tư thế đứng): 4,2 – 19,8 ng/ mL/ giờ hoặc 4,2 – 19,8 mcg/ L/ giờ.
• Người có chế độ ăn ít natri (tư thế nằm): 0,4 - 3,2 ng/ mL/ giờ hoặc 0,4 - 3,2 mcg/ L/ giờ.

4.2 Giá trị cao

Các trường hợp bệnh nhân có giá trị renin cao thường mắc các vấn đề liên quan đến gan, thận (như xơ gan, tắc nghẽn động mạch dẫn đến thận), bệnh Addison, Huyết áp cao ác tính hoặc xuất huyết (chảy máu quá nhiều).

4.3 Giá trị thấp

Nếu kết quả xét nghiệm aldosterone và renin có giá trị thấp thì có thể là dấu hiệu của các bệnh lý liên quan đến thận hoặc hội chứng Conn.

Khi làm xét nghiệm aldosterone và renin, người bệnh cần lưu ý một số yếu tố có thể gây ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm như:

• Lượng muối trong chế độ ăn hàng ngày;
• Tư thế (đứng, nằm, ngồi) trước khi xét nghiệm và thời gian lấy máu;
• Sử dụng một số loại thuốc: thuốc lợi tiểu, thuốc giảm đau không steroid, thuốc chẹn beta, steroid, thuốc điều trị cao huyết áp, cam thảo hay thuốc tránh thai;
• Thần kinh căng tăng, tập thể dục thể thao quá sức hay thai kỳ cũng có thể tác động ít nhiều đến kết quả xét nghiệm;
• Một số loại nước uống như trà, Cà phê hay nước có ga.

Đặc biệt, ở những người bị bệnh nặng mức độ aldosterone thường rất thấp. Do đó, xét nghiệm aldosterone và renin được khuyên là không nên thực hiện đối với những trường hợp này.

Ngoài ra, để xác định chẩn đoán tăng aldosterone nguyên pháp đôi khi sẽ cần đến nghiệm pháp kìm hãm aldosterone. Nghiệm kích thích aldosterone hay ACTH và các xét nghiệm aldosterone, cortisol cũng hữu ích trong việc chẩn đoán chức năng tuyến yên, Khối u tuyến yên hoặc bệnh Addison.

Bên cạnh xét nghiệm aldosterone và renin, trong trường hợp cần thiết, bệnh nhân cũng có thể được chỉ định thực hiện chụp cộng hưởng từ MRI, chụp động mạch, chụp mạch cộng hưởng từ MRA hoặc siêu âm Dopple song công để có thể chẩn đoán nguyên nhân gây bệnh huyết áp cao một cách chính xác nhất.

Bệnh huyết áp cao rất nguy hiểm nên ý nghĩa xét nghiệm renin và aldosterone rất quan trọng. Việc tìm ra nguyên nhân bệnh sớm sẽ đồng nghĩa với việc bệnh nhân sẽ có phác đồ điều trị chuẩn và hiệu quả. Để kết quả xét nghiệm chính xác nhất, bạn nên thực hiện tại các trung tâm y tế có trang thiết bị tiên tiến, hiện đại và đội ngũ bác sĩ có chuyên môn giỏi.