Tim thiếu máu cục bộ mãn tính là bệnh gì? Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

1. Bệnh tim thiếu máu cục bộ mãn tính là gì?

Bệnh tim thiếu máu cục bộ (còn gọi là bệnh động mạch vành, bệnh Mạch vành tim, bệnh suy vành) xảy ra khi động Mạch vành bị hẹp, làm hạn chế cung cấp máu, oxy và các chất Dinh dưỡng cho tim, gây tổn thương một phần cơ tim. Nếu tình trạng Thiếu máu cơ tim cục bộ kéo dài quá lâu thì các mô tim sẽ bị chết do không được cung cấp máu.

Bệnh tim thiếu máu cục bộ có thể diễn tiến cấp tính hoặc mãn tính. Biểu hiện lâm sàng của bệnh suy vành mãn tính là cơn đau thắt ngực:

• Cơn đau thắt ngực ổn định: Thường gặp nhất;
• Cơn đau thắt ngực thay đổi: Hiếm gặp;
• Thiếu máu cơ tim yên lặng.

Các triệu chứng phổ biến nhất của bệnh gồm:

• Cảm thấy áp lực hoặc tức ngực, khó thở;
• Đau lưng, ngực, hàm và các cơ quan khác ở phần trên cơ thể, kéo dài một vài phút, giảm dần và tái phát;
• Buồn nôn, nôn;
• Đổ mồ hôi;
• Ho;
• Lo lắng, chóng mặt, nhịp tim nhanh.

Bệnh thiếu máu cơ tim chủ yếu do mảng xơ vữa tích tụ gây xơ cứng động mạch, làm hạn chế lưu lượng máu trong động mạch, không cung cấp đủ lượng máu mang oxy tới tim và các cơ quan khác. Nguyên nhân phổ biến gây xơ cứng động mạch dẫn tới thiếu máu cơ tim cục bộ mãn tính là:

• Cholesterol trong máu cao tạo thành mảng xơ vữa gây tắc nghẽn lưu thông máu tới tim và các cơ quan khác;
• Béo phì, ăn thực phẩm giàu chất béo gây tích tụ mảng xơ vữa động mạch;
• Lão hóa: khi bạn già đi, tim và mạch máu phải làm việc nhiều hơn để bơm và nhận máu trong khi động mạch bị suy yếu, kém đàn hồi, dễ tích tụ mảng xơ vữa;
• Hút thuốc lá;
• Người mắc bệnh đề kháng insulin, tiểu đường, cao huyết áp;
• Người bị viêm khớp, lupus ban đỏ, nhiễm trùng hoặc viêm không rõ nguyên nhân.
• Tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch;
• Ít tập thể dục, thường xuyên bị căng thẳng, sử dụng chất kích thích, tiền sử tiền Sản giật khi mang thai.

Bác sĩ xem xét bệnh sử và kiểm tra cơ thể nếu nghi ngờ mắc bệnh;

• Các xét nghiệm cơ bản: Hemoglobin, đường máu khi đói, hệ thống lipid máu (cholesterol toàn phần, LDL- C, HDL-C, Triglycerid) giúp bác sĩ đánh giá được các yếu tố nguy cơ của bệnh và nâng cao khả năng chẩn đoán chính xác;
• Điện tâm đồ (ECG): Gắn các điện cực lên da để ghi lại hoạt động của tim. Một số bất thường trong hoạt động điện tim có thể cho thấy dấu hiệu mắc bệnh thiếu máu cơ tim cục bộ;
• Siêu âm tim: Bác sĩ đặt một đầu dò siêu âm lên ngực bệnh nhân, phát ra các sóng âm thanh hướng vào tim để tạo ra hình ảnh tim. Siêu âm tim giúp xác định tổn thương các khu vực trong tim;
• Holter điện tim: Giúp phát hiện những thời điểm xuất hiện bệnh tim thiếu máu cục bộ trong ngày, rất có ý nghĩa đối với những bệnh nhân bị co thắt động mạch vành hoặc bệnh tim thiếu máu cục bộ thầm lặng;
• Xạ hình tưới máu tim: Bác sĩ tiêm một lượng nhỏ chất phóng xạ vào máu của bệnh nhân. Trong khi bệnh nhân tập thể dục, bác sĩ sẽ theo dõi lượng chất phóng xạ khi nó đến tim và phổi để phát hiện những biểu hiện bất thường về lưu lượng máu;
• Chụp động mạch vành: Bác sĩ tiêm chất cản quang vào mạch máu của tim. Sau đó, máy chụp X-quang sẽ được sử dụng để chụp một loạt hình ảnh mạch máu, cho phép bác sĩ quan sát chi tiết bên trong mạch máu;
• Chụp CT scan: Thủ thuật chụp cắt lớp Tim mạch này giúp xác định xem bệnh nhân có bị vôi hóa động mạch vành không. Bác sĩ sử dụng phương pháp quét CT mạch máu xóa nền để quan sát các động mạch tim;
• Test gắng sức: Bác sĩ theo dõi nhịp tim, huyết áp và hơi thở trong khi bệnh nhân đi bộ trên máy chạy bộ hoặc xe đạp. Khi tập thể dục, tim sẽ co bóp khó khăn và nhanh hơn so với bình thường nên bài kiểm tra này sẽ giúp bác sĩ có thể phát hiện các vấn đề tim khó nhận biết.

5.1 Nong mạch vành hoặc phẫu thuật bắc cầu mạch vành

Bác sĩ thực hiện thủ thuật nong mạch vành để nong rộng các động mạch cung cấp máu cho tim. Trong khi thực hiện thủ thuật, bác sĩ sẽ luồn một ống thông qua động mạch ngoại biên đi tới vị trí mạch vành bị tắc nghẽn. Sau đó, thổi phồng quả bóng nhỏ được gắn ở ống thông để làm lưu thông động mạch trở lại, cho phép máu lưu thông bình thường. Bác sĩ cũng có thể đặt một ống lưới nhỏ (gọi là stent) ở vị trí tắc nghẽn) để ngăn chặn động mạch bị hẹp lại.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể thực hiện phẫu thuật bắc cầu động mạch vành. Khi tiến hành, bác sĩ sẽ ghép một mạch máu khác băng qua đoạn động mạch vành bị tắc nghẽn, giúp máu lưu thông phía dưới khu vực bị tắc nghẽn. Phương pháp này đôi khi được thực hiện ngay lập tức sau khi bệnh nhân được chẩn đoán mắc bệnh tim thiếu máu cục bộ mãn tính. Tuy nhiên, hầu hết các trường hợp được thực hiện thủ thuật sau vài ngày để tim ổn định.

5.2 Điều trị nội khoa

Sử dụng một số thuốc sau để điều trị bệnh tim thiếu máu cục bộ:

• Chất làm loãng máu như aspirin để phá vỡ khối tiểu cầu, cải thiện lưu lượng máu qua động mạch vành bị hẹp;
• Chất làm tan huyết khối giúp hòa tan các cục máu đông;
• Nitroglycerin làm giãn các mạch máu;
• Các thuốc chống tiểu cầu như clopidogrel ngăn chặn hình thành cục máu đông;
• Thuốc chẹn beta làm giảm huyết áp, thư giãn cơ tim và hạn chế mức độ tổn thương cho tim;
• Thuốc ức chế men chuyển ACE để giảm huyết áp và áp lực máu đến tim;
• Thuốc giảm đau để giảm tình trạng đau thắt ngực.

Bỏ thuốc lá, tránh hít phải khói thuốc;

• Điều trị các bệnh lý làm tăng nguy cơ mắc bệnh thiếu máu cơ tim cục bộ như tăng huyết áp, tiểu đường và cholesterol trong máu cao;
• Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh: hạn chế hấp thu chất béo bão hòa, ăn nhiều trái cây, rau quả và ngũ cốc, hạn chế ăn mặn;
• Tập thể dục đều đặn theo lời khuyên của bác sĩ để cải thiện lưu lượng máu đến tim;
• Duy trì một trọng lượng khỏe mạnh;
• Giảm căng thẳng.

Điều quan trọng nhất để ngăn ngừa và điều trị bệnh tim thiếu máu cục bộ mãn tính chính là kiểm tra sức khỏe thường xuyên. Một số yếu tố làm tăng nguy cơ gây bệnh như cholesterol cao, Huyết áp cao và tiểu đường không gây triệu chứng trong giai đoạn đầu. Bởi vậy, người bệnh cần chú trọng việc kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện và điều trị bệnh sớm.