Mùa hè là thời điểm các bệnh về đường tiêu hóa, đặc biệt là tiêu chảy cấp ở trẻ nhỏ, dễ bùng phát và gây ảnh hưởng nghiêm trọng.
Do đó, ba mẹ nên trang bị đầy đủ kiến thức về bệnh để áp dụng các phương pháp điều trị phù hợp, tránh tác động tiêu cực đến sức khỏe cũng như sự phát triển toàn diện của trẻ. Trong trường hợp cần thiết, việc tham khảo ý kiến từ bác sĩ chuyên khoa Nhi sẽ giúp nhận được những lời khuyên chính xác và kịp thời.
Trẻ bị tiêu chảy là bệnh gì?
Tiêu chảy được xác định khi trẻ đi ngoài hơn 3 lần trong một ngày. Bệnh tiêu chảy cấp thường kéo dài từ vài ngày đến một tuần, trường hợp kéo dài trên 2 tuần được xem là tiêu chảy mãn tính.
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc tiêu thụ thực phẩm nhiễm khuẩn hoặc bàn tay bẩn chưa được rửa sạch trước khi ăn. Vi khuẩn và virus theo đó xâm nhập vào ruột, nhanh chóng phát triển và sản sinh các độc tố.
Khi đó, cơ thể phản ứng lại bằng cách tăng cường đưa nước vào ruột nhằm hòa tan vi khuẩn, virus và các độc tố do chúng tạo ra. Đồng thời, ruột sẽ co bóp mạnh để loại bỏ nước cùng vi khuẩn, virus và độc tố ra ngoài, gây ra tình trạng tiêu chảy.
Không được chủ quan khi trẻ bị tiêu chảy
Mất nước là một trong những biến chứng phổ biến nhất ở trẻ mắc tiêu chảy, đặc biệt trong các trường hợp tiêu chảy cấp. Tình trạng mất nước ở trẻ được phân loại từ không mất nước đến mất nước nhẹ và mất nước nặng với các biểu hiện cụ thể như sau:
Mất nước nhẹ đến trung bình: Trẻ có dấu hiệu vật vã, mắt trũng, cảm giác khát nước rõ rệt và háo uống nước. Khi véo vào da, da mất nếp chậm.
Mất nước nặng: Trẻ rơi vào trạng thái ngủ li bì, mắt trũng sâu, khát nước nhưng khả năng uống nước kém. Khi véo vào da, nếp da rất lâu mới hồi phục.
Nếu trẻ không xuất hiện các triệu chứng trên, được xem là không mất nước.
Bên cạnh đó, tiêu chảy cấp ở trẻ còn có thể gây ra các biến chứng khác như: rối loạn kali máu, nhiễm toan chuyển hóa dẫn đến thở nhanh và sâu, môi đỏ. Đặc biệt, một số trẻ có nguy cơ gặp biến chứng suy thận cấp, cần được theo dõi và điều trị kịp thời.
Cần đưa trẻ đi khám ngay khi có những triệu chứng sau
Ba mẹ nên đưa trẻ đến khám và tư vấn với bác sĩ chuyên khoa Nhi để đảm bảo an toàn sức khỏe và nhận hướng dẫn chăm sóc đúng cách. Việc thăm khám kịp thời đặc biệt quan trọng khi trẻ xuất hiện các triệu chứng sau:
Trẻ nôn nhiều, không thể ăn uống.
Trẻ không chịu ăn uống, vẫn tiếp tục bị tiêu chảy và nôn nhiều.
Đi tiêu nhiều lần, khó bù đủ nước cho cơ thể.
Dịch nôn của trẻ có màu xanh lá cây (dịch từ túi mật).
Trẻ có biểu hiện mất nước.
Trẻ mệt mỏi, lừ đừ, quấy khóc không ngừng, ngủ nhiều hơn bình thường hoặc khó đánh thức.
Tiêu chảy kéo dài hơn 7 ngày mà không có dấu hiệu thuyên giảm.
Trẻ đau bụng nhiều, thường xuyên kêu đau.
Phân có máu, máu có thể màu đỏ tươi, hồng, hoặc nâu đen, lẫn nhầy giống như mũi.
Việc theo dõi và xử lý kịp thời sẽ giúp trẻ tránh được những biến chứng nguy hiểm, đảm bảo sức khỏe tối ưu.
Trẻ bị tiêu chảy khám ở đâu?
Phụ huynh có thể đưa trẻ đến thăm khám tiêu chảy tại các bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa Nhi đáng tin cậy. Ngoài ra, việc đăng ký tư vấn trực tuyến với bác sĩ Nhi khoa qua video cũng là một lựa chọn tiện lợi.
Tại Hà Nội
Bệnh viện Nhi Trung ương - Số 18/879 La Thành, Đống Đa, HN
Bệnh viện Đa khoa Xanh pôn - Số 12 Chu Văn An, Ba Đình, HN
Khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai - Số 78 Giải Phóng, Đống Đa, HN
Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc - Số 286 Thụy Khuê, Tây Hồ, HN
Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec - Số 486 Minh Khai, Hai Bà Trưng, HN
Tại TP.HCM
Bệnh viện Nhi đồng 1 - Số 341 Sư Vạn Hạnh, phường 10, quận 10, TP.HCM
Bệnh viện Nhi đồng 2 - Số 14 Lý Tự Trọng, phường Bến nghé, quận 1, TP.HCM
Bệnh viện Nhi đồng Thành phố - Số 15 Võ Trần Chí, Tân Kiên, Bình Chánh, TP.HCM
Những việc nên làm khi trẻ bị tiêu chảy cấp
Ba mẹ nên đưa trẻ đến thăm khám hoặc nhận tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa Nhi để được hướng dẫn cụ thể về cách chăm sóc sức khỏe tại nhà. Một số lưu ý quan trọng cần thực hiện:
Bổ sung nước: Cho trẻ uống oresol (pha đúng theo hướng dẫn) cùng các loại nước khác như nước cháo muối hoặc nước gạo rang. Nếu dung dịch oresol pha sẵn không được sử dụng hết trong 24 giờ, cần bỏ đi và pha dung dịch mới để tránh nguy cơ sử dụng dung dịch đã hỏng.
Bù nước sau mỗi lần tiêu chảy: Ngay từ ngày đầu tiêu chảy, sau mỗi lần đi ngoài, cần bù nước cho trẻ. Với trẻ dưới 2 tuổi, cho uống từ 50 - 100ml, và với trẻ trên 2 tuổi, lượng bù là từ 100 - 200ml.
Duy trì dinh dưỡng: Tiếp tục cho trẻ ăn và bú mẹ bình thường nếu trẻ còn bú. Chọn các loại thức ăn dễ tiêu. Nếu trẻ sử dụng sữa công thức, nên pha sữa loãng hơn bình thường để phù hợp với hệ tiêu hóa.
Tư vấn chuyên môn: Đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa Nhi để được tư vấn thêm về phương pháp chăm sóc và điều trị phù hợp tại nhà.
Cách chăm sóc trẻ bị tiêu chảy cấp
Khi trẻ bị tiêu chảy cấp, việc đảm bảo chế độ dinh dưỡng hợp lý là vô cùng quan trọng. Nên chia nhỏ khẩu phần ăn thành nhiều bữa trong ngày và chuẩn bị thức ăn mềm, loãng hơn bình thường để trẻ dễ ăn, dễ tiêu hóa.
Các loại nước uống hỗ trợ
Nước cháo muối: Sử dụng 50g gạo và 3,5g muối, nấu với 6 bát nước (tương đương 1 lít). Đun nhừ và lọc lấy nước để cho trẻ uống.
Nước gạo rang: Rang 50g gạo đến khi vàng, sau đó nấu giống như nước cháo muối.
Chế độ bú và ăn uống
Trẻ đang bú mẹ: Tiếp tục cho trẻ bú bình thường và tăng số lần bú trong ngày.
Trẻ không bú mẹ: Sử dụng sữa bò pha loãng với nước cháo hoặc nước cà rốt, tỷ lệ pha loãng bằng một nửa so với thông thường. Nên cho trẻ ăn thành nhiều bữa nhỏ trong ngày.
Trẻ ăn dặm: Ngoài sữa mẹ, cho trẻ ăn bột, cháo hoặc súp nấu với thịt nạc, thịt gà và cà rốt. Thức ăn cần được nấu nhừ, loãng hơn bình thường, đồng thời thêm dầu thực vật để tăng cường dinh dưỡng.
Tăng số bữa ăn
Nên cho trẻ ăn từ 6-8 bữa mỗi ngày để đảm bảo cung cấp đủ năng lượng và dinh dưỡng cần thiết.
Các loại thực phẩm nên hạn chế khi trẻ bị tiêu chảy cấp
Nước giải khát công nghiệp: Các loại nước có ga và chứa nhiều đường nên được tránh vì có thể khiến tình trạng tiêu chảy nghiêm trọng hơn.
Thực phẩm giàu chất xơ, ít dinh dưỡng: Tinh bột nguyên hạt như đỗ, ngô và các loại rau có nhiều chất xơ không thích hợp cho hệ tiêu hóa đang bị tổn thương.
Thức ăn nhiều đường: Bánh, kẹo và các món ăn chứa nhiều đường có thể làm tăng áp lực lên đường ruột, gây kích ứng dạ dày.
Thực phẩm chế biến sẵn: Các loại giò, chả, xúc xích, thịt hun khói và patê chứa nhiều phụ gia và chất bảo quản, không tốt cho sức khỏe của trẻ trong giai đoạn này.
Tiêu chảy cấp là một vấn đề phổ biến ở trẻ em, nhưng cần được quan tâm đúng mức. Ba mẹ cần theo dõi sát sao các triệu chứng và bất thường của trẻ để xử lý kịp thời, ngăn ngừa những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.
